Poradnik technologa · Wiercenie otworów
Obroty wiertnicy a średnica koronkiTabela obrotów i dobór biegu w betonie.
Obroty dobiera się do prędkości obwodowej koronki, a nie „na słuch”. Przy wierceniu na mokro w betonie przyjmuje się zwykle 3–5 m/s na obwodzie segmentu, więc im większa średnica, tym niższy bieg: Ø 52 mm to ok. 1100–1840 obr./min, Ø 132 mm – ok. 430–720 obr./min, Ø 250 mm – ok. 230–380 obr./min. Wzór: n = 60 000 × v / (π × D). W gęsto zbrojonym żelbecie pracuj w dolnej części zakresu, a przy trafieniu w pręt zmniejsz docisk – obroty mają zostać stałe.
Najważniejsze w 30 sekund
- Zasada: liczy się prędkość obwodowa segmentu – w betonie na mokro ok. 3–5 m/s.
- Wzór: obr./min = 60 000 × v [m/s] / (3,14 × Ø [mm]).
- Mała koronka – wysoki bieg, duża – niski: Ø 52 mm ok. 1100–1840 obr./min, Ø 132 mm ok. 430–720, Ø 250 mm ok. 230–380.
- Żelbet: dolna część zakresu, stały przepływ wody, mniejszy docisk na prętach.
- Bieg zmieniasz po zatrzymaniu wrzeciona – nigdy w trakcie wiercenia.
Prędkość obwodowa – dlaczego bieg zależy od średnicy?
Diament skrawa beton z prędkością, z jaką segment przesuwa się po materiale – to prędkość obwodowa, w metrach na sekundę. Przy tych samych obrotach segment koronki Ø 250 mm porusza się prawie pięć razy szybciej niż segment koronki Ø 52 mm. Dlatego wiertnice mają biegi, a producenci podają przy nich zakres średnic.
- Wzórn [obr./min] = 60 000 × v [m/s] / (π × D [mm]). W drugą stronę: v = π × D × n / 60 000.
- PrzykładKoronka Ø 132 mm, cel 4 m/s: 60 000 × 4 / (3,14 × 132) ≈ 580 obr./min. Zakres 3–5 m/s to ok. 430–720 obr./min.
- Porównanie z maszynąBieg o obrotach 600 obr./min mieści się w zakresie – to dobry wybór. Bieg 1300 obr./min dałby ok. 9 m/s, czyli zdecydowanie za szybko.
Skąd 3–5 m/s? To orientacyjny zakres dla wiercenia na mokro w betonie i żelbecie, stosowany w doborze biegów wiertnic. Konkretną wartość dla danej koronki i spoiwa podaje producent narzędzia – przy twardym kruszywie i gęstym zbrojeniu pracuje się bliżej dolnej granicy.
Tabela obrotów wiertnicy dla średnic 25–500 mm
Obroty wyliczone ze wzoru dla prędkości obwodowej 3, 4 i 5 m/s, zaokrąglone do pełnych obrotów na minutę.
| Średnica koronki | 3 m/s | 4 m/s | 5 m/s |
|---|---|---|---|
| Ø 25 mm | 2292 | 3056 | 3820 |
| Ø 32 mm | 1790 | 2387 | 2984 |
| Ø 42 mm | 1364 | 1819 | 2274 |
| Ø 52 mm | 1102 | 1469 | 1836 |
| Ø 62 mm | 924 | 1232 | 1540 |
| Ø 72 mm | 796 | 1061 | 1326 |
| Ø 82 mm | 699 | 932 | 1165 |
| Ø 102 mm | 562 | 749 | 936 |
| Ø 112 mm | 512 | 682 | 853 |
| Ø 132 mm | 434 | 579 | 723 |
| Ø 152 mm | 377 | 503 | 628 |
| Ø 162 mm | 354 | 472 | 589 |
| Ø 182 mm | 315 | 420 | 525 |
| Ø 202 mm | 284 | 378 | 473 |
| Ø 250 mm | 229 | 306 | 382 |
| Ø 300 mm | 191 | 255 | 318 |
| Ø 350 mm | 164 | 218 | 273 |
| Ø 400 mm | 143 | 191 | 239 |
| Ø 500 mm | 115 | 153 | 191 |
Wiertnica rzadko trafia dokładnie w środek zakresu – wybierasz bieg, którego obroty mieszczą się między kolumną 3 m/s a 5 m/s. Jeśli żaden bieg się nie mieści, lepszy jest bieg nieco wolniejszy niż szybszy. Średnice poniżej Ø 25 mm wierci się zwykle maszynami ręcznymi o wysokich obrotach, a powyżej Ø 400 mm – wiertnicami dużej mocy z najniższym biegiem.
Kalkulator biegu wiertnicy
Wpisz średnicę koronki i obroty biegów swojej wiertnicy z tabliczki znamionowej lub instrukcji. Pokażemy zakres obrotów, prędkość obwodową na każdym biegu i bieg do pracy.
Biegi wiertnicy w praktyce
- Obroty z tabliczki to obroty bez obciążenia. Pod dociskiem silnik zwalnia – to normalne. Jeśli zwalnia wyraźnie albo zadziała sprzęgło przeciążeniowe, zmniejsz docisk, zamiast przechodzić na wyższy bieg.
- Bieg zmieniasz po zatrzymaniu wrzeciona. Przełączanie przekładni pod obciążeniem niszczy zębatki i nie zmienia nic w samym wierceniu.
- Niski bieg to też większy moment. Duża koronka potrzebuje siły na wrzecionie – na wysokim biegu silnik się dusi, a wiertnica na statywie zaczyna drgać.
- Wiertnica ręczna ma swoje granice. Maszyny ręczne mają zwykle wysokie biegi i są przeznaczone do mniejszych średnic. Duże koronki wierci się wiertnicą na statywie – klasę maszyny sprawdzisz w doborze wiertnicy.
- Nawiercanie. Pierwsze milimetry wierć z małym dociskiem, aż segmenty wejdą na całej szerokości – bieg zostaje ten sam, zmienia się tylko docisk.
Za szybko czy za wolno – po czym poznać?
| Objaw | Za wysokie obroty | Za niskie obroty |
|---|---|---|
| Postęp | na początku szybki, potem spada | wolny od początku |
| Segmenty | grzeją się, szybciej się zużywają, mogą się zeszkliwić | praca „udarowa”, odpryski i wyłamania krawędzi |
| Maszyna | drgania, przy dużych średnicach przeciążenie silnika | operator dociska mocniej, rośnie ryzyko klinowania |
| Na prętach | stal się grzeje i „maże”, segment traci ostrość | segment uderza w pręt, ryzyko wyłamania |
Zeszklony, gładki segment nie zawsze oznacza za wysokie obroty – bywa też skutkiem zbyt twardego spoiwa lub za małego docisku. Diagnozę po wyglądzie segmentu opisujemy w przewodniku Problemy i diagnoza zużycia, a klinowanie koronki – w odpowiedzi dlaczego otwornica się klinuje.
Obroty a zbrojenie – co zmienić na prętach?
Przy trafieniu w pręt najczęstszy błąd to zmiana biegu albo mocniejszy docisk. Tymczasem:
- Obroty zostają stałeBieg wybierasz przed wierceniem. W gęsto zbrojonym żelbecie od razu bierzesz bieg z dolnej części zakresu.
- Docisk w dółStal tnie się wolniej niż beton – zmniejsz posuw i pozwól segmentom pracować. Za duży docisk na pręcie to główna przyczyna wyłamań segmentów.
- Woda bez przerwStały przepływ chłodzi segment i wypłukuje urobek. Przy przegrzaniu na stali spoiwo mięknie, a diament wypada.
To samo dotyczy cięcia tarczą – mechanizm wyłamań na zbrojeniu opisujemy w artykule cięcie żelbetu – jak nie wyłamać segmentów.
Obroty wiertnicy – pytania i odpowiedzi
Jakie obroty dla koronki diamentowej?
Takie, przy których prędkość obwodowa koronki w betonie wynosi ok. 3–5 m/s. Im większa średnica, tym niższe obroty: Ø 52 mm to ok. 1100–1840 obr./min, Ø 132 mm ok. 430–720 obr./min, a Ø 250 mm ok. 230–380 obr./min. Pełne wartości – w tabeli obrotów.
Jak policzyć obroty wiertnicy dla danej średnicy?
Obroty na minutę = 60 000 × prędkość obwodowa w m/s / (3,14 × średnica w mm). Dla koronki Ø 132 mm i 4 m/s wychodzi ok. 580 obr./min. Możesz też użyć kalkulatora biegu.
Który bieg wiertnicy do dużej średnicy?
Niższy. Duża koronka przy tych samych obrotach ma znacznie wyższą prędkość obwodową niż mała, a na niskim biegu silnik ma też większy moment obrotowy. Bieg zmienia się po zatrzymaniu wrzeciona.
Co się dzieje przy za wysokich obrotach?
Segmenty szybciej się grzeją i zużywają, koronka drga, a przy słabym chłodzeniu może się zeszkliwić lub stracić segment. Przy dużych średnicach za wysoki bieg przeciąża też silnik.
Co się dzieje przy za niskich obrotach?
Postęp jest wolny, segment zamiast skrawać „kuje” materiał, a operator zwykle zwiększa docisk – to sprzyja klinowaniu i wyłamaniom segmentów na prętach.
Czy zmieniać obroty przy trafieniu w zbrojenie?
Nie biegiem – obroty mają zostać stałe. Przy kontakcie ze stalą zmniejsz docisk i utrzymaj stały przepływ wody. Jeśli żelbet jest gęsto zbrojony, od początku wybierz bieg w dolnej części zakresu.
W tym temacie: wiercenie otworów w betonie
Ten poradnik należy do przewodnika Wiercenie otworów w betonie. Powiązane artykuły i narzędzia:
- Jak dobrać otwornicę do wiertnicy – tabela gwintów – UNC, BSP, M16, M14 i adaptery.
- Średnice otworów pod instalacje – puszki, kanalizacja, wentylacja i kalkulator otwornicy.
- Jakie obroty dla koronki diamentowej? – krótka odpowiedź w przewodniku.
- Dobór wiertnicy – moc, biegi i statyw do zakresu średnic.
- Cięcie żelbetu – jak nie wyłamać segmentów – docisk, woda i spoiwo na zbrojeniu.
- Wiercenie przez grube ściany – przedłużki i rdzenie – otwór głębszy niż otwornica, z kalkulatorem przedłużki.
- Otwornica na sucho czy na mokro – materiał, pył i kalkulator trybu wiercenia.